10 vage emoties, 10 duidelijke woorden

emoties

Iemand zei ooit tegen mij: je hebt maar 1 emotie, Liefde, en de emotie Liefde drijft alles. Liefde maakt blij én boos, maakt rustig én angstig. Dr Phil –ja, hij van de tv-show- zegt wel vaker dat we maar 2 emoties kennen: blij zijn en angstig zijn. Alles wat we doen, doen we met die 2 emoties als drijfveer. Wetenschappelijk onderzoek heeft neurale verbanden gevonden tussen 9 op zichzelf staande emoties: woede, afkeer, jaloersheid, angst, geluk, wellust, trots, verdriet en schaamte. En tegenover dat alles staat taal. Taal die honderden nuances in emoties kan en wil verwoorden. In dit artikel 10 vage emoties, 10 duidelijke woorden, en jij vergeet ze nu niet meer.

De wetenschap mag dan eindelijk weten waar welke emotie in ons brein gehuisvest zit, dat wil nog steeds niet zeggen dat we nu emoties begrijpen. Volgens “The Book of Human Emotions” van onderzoeker en schrijver Tiffany Watt Smith zijn er minstens 154 woorden om de subjectieve beleving van een emotie te schrijven. Een nuance van emotie een eigen naam geven is de manier om die emotie onder controle te houden en de beleving te verwerken. Vage emoties kunnen worden gekwantificeerd en gedeeld met anderen.

“10 vage emoties, 10 duidelijke woorden” komt met een luchtige waarschuwing: nu je weet wat het is en hoe het heet, zou je het wel eens vaker kunnen voelen.

Amae

Wat is de definitie van volwassenen zijn? Voor jezelf kunnen zorgen. Daar streven we allemaal naar, de één al wat succesvoller dan de ander. Toch is het soms wel lekker om even de boel de boel te laten en een ander het werk op te laten knappen. Dat fijne gevoel dat je alles aan de ander over kan laten, dat is amae. Het Japanse woord amae betekent “leunen op de goede wil van een ander”. Volgens sommigen komt amae voort uit een diep vertrouwen in een partner, ouders, zelfs jezelf. Maar anderen identificeren amae met het Nederlandse woord “uitvreter”. Dat fijne gevoel is niet meer dan de liefde van een ander als vanzelfsprekend aannemen zoals een verwend kind zou doen.

L’appel du vide

Dit Franse woord vertaalt letterlijk als “de roep van de leegte”. L’appel du vide is een emotie die veel mensen angst aanjaagt omdat je het onwezenlijke gevoel krijgt dat je je eigen lichaam en gedachten niet meer kan vertrouwen. Je staat op het perron, er komt een trein aan en in je flits denk je: “Wat zou er gebeuren als ik nu voor de trein spring?” Je beklimt de Domtoren in Utrecht en boven aangekomen voel je ineens een drang om in het diepe te springen. In 2012 noemden wetenschappers die het “high place phenomenon” en ze zeiden er meteen bij dat dit gevoel niet noodzakelijk een onverklaarbare drang naar zelfmoord inhoudt. Waar deze emotie vandaan komt weet nog niemand. Laat dus l’appel du vide vooral een herinnering zijn aan het feit dat je emoties niet altijd de overhand mogen nemen.

Awumbuk

Ken je deze nog: “Bezoek en vis blijven drie dagen fris.” Gasten hebben is fijn maar ze moeten ook weer vertrekken. En dan zijn ze vertrokken en ineens voelt het huis zo leeg. Daar hebben wij geen woord voor maar het Baining volk van Papua New Guinea wel. Awumbuk is dat gevoel van leegte nadat bezoekers vertrokken zijn. Wij verdrijven dat melancholische gevoel door een avondje te gaan stappen of we kruipen op de bank met Netflix. Maar de Bainting pakken awumbuk anders aan.  Wanneer gasten vertrekken vullen ze een kom met water die de hele nacht in de lege hut blijft staan. De kom met water zal de melancholische lucht absorberen. De volgende dag staat de familie vroeg op en gooit het water in de bomen waarna ze weer verder gaan alsof niets gebeurd is.

Brabant

Nee, niet de provincie maar dat onweerstaanbare gevoel dat je het moet proberen. Je weet dat het geen goed idee is maar je kan jezelf niet meer tegen houden. Brabant is een woord verzonnen in 1984 door auteur Douglas Adams en tv-komedieproducer John Lloyd. Samen schreven ze een boek met de ronkende titel “The Deeper Meaning of Liff: A Dictionary of Things There Aren’t Any Words for Yet–But There Ought to Be.” Brabant heeft vooral betrekking op die onweerstaanbare, stiekeme lol die je hebt als je iemand blijft pushen en treiteren om er achter te komen hoe ver je kan gaan voor hij/zij over de rooie gaat.

Depaysement

Thuis wil je niet gezien worden in een bar, laat staan dat je die enge barmensen aanspreekt. Maar op vakantie in Frankrijk duik je de kroeg in en begint geanimeerde gesprekken met willekeurige vreemden. Thuis zou je je kapot schamen om dat spuuglelijke shirt te dragen maar eenmaal in Italië aangekomen gaat de koffer open en daar komt het shirt. Mensen zeggen en doen dingen in het buitenland die helemaal niet bij hun karakter passen. Het geeft een gevoel dat deels opwinding en deels desoriëntatie is. De Fransen noemen het depaysement, letterlijk “ontlanding”. Je raakt de weg kwijt omdat je niet goed op de borden gelet hebt, maar hey, je bent in de Oostenrijkse bergen en het leven is mooi.

Ilinx

De witte kat zit op ‘haar’ stoel aan de keukentafel en elk voorwerp, van haarspeld tot een stukje appel, wordt van de tafel geduwd. Poes is pas tevreden als alles op de grond ligt. En jij kijkt geamuseerd toe en plaatst een nieuw voorwerp voor haar neus. Poes demonstreert wat ilinx is. Vertaald naar het Nederlands betekent ilinx  “dat vreemde gevoel van opwinding wanneer iet smet opzet kapot gemaakt wordt.” Het woord ilinx heeft wortels in de praktijken van mystici die door dansen chaos creëren in een poging een glimp te krijgen van een andere realiteit. Wij ervaren ilinx als dat ene moment van bevredigende vernietiging in een maatschappij die gedomineerd wordt door regels. Bevrediging bijvoorbeeld door een kleine chaos te creëren op kantoor wanneer je een blikje gooit in de papiermand en al die regelneukertjes over de rooie gaan.

Kaukokaipuu

Je bent in Nederland geboren en getogen, je ouders ook, evenals je grootouders. Maar je voelt een vreemde heimwee naar Indonesië, een land waar je nog nooit geweest bent, waar thuis niet met weemoed over gesproken wordt. Het is een vreemd gevoel vol contradictie want hoe kan je heimwee hebben naar een plaats waar je nooit geweest bent? De Finnen erkennen dat gevoel en hebben het een naam gegeven:  kaukokaipuu. Mensen die bekend zijn met wanderlust zullen het gevoel ook wel herkennen. Maar kaukokaipuu gaat nog een stapje verder dan wanderlust. Wanneer je kaukokaipuu ervaart wil je meer dan zomaar rondzwerven in onbekende streken. Je ervaart een oprechte heimwee naar één specifieke locatie waar je nooit eerder bent geweest.

Malu

In Nederland is een baas maar een baas. Zelden zie je nog een joviaal uitgesproken iemand compleet bevriezen wanneer dé baas bij hem/haar in de lift stapt. Dat is anders bij Aziatische culturen en vooral bij het Dusun Baguk volk in Indonesië. Zij geven dat plotse gevoel van benauwdheid, inferioriteit en ‘klungeligheid’ dat ze voelen in gezelschap van een mens met hogere status de naam malu.  Aanstellers, zou je denken, maar voor de Dusun Baguk is malu een heel normaal en correct gevoel, zelfs een teken dat je goed opgevoed bent.

Pronoia

Kan je ooit een gevoel hebben van omgekeerde paranoia? Het gevoel dat mensen om je heen in een complot zitten om jou gelukkig te maken? Jawel, zeggen sociologen, en ze noemen het pronoia. Pronoia is een vreemd, eng -soms ingebeeld- gevoel dat echt iedereen jou een handje wil helpen. Zowat iedereen zou daar toch blij mee zijn! Damn, het is echt mijn dag vandaag! Maar niet de mensen die lijden aan pronoia. Voor hen gebeurt dit achter hun rug om, zonder dat zij er controle over hebben, en dat is onverdraaglijk. Pronoia kan ook een andereweg inslaan. Wie lijdt aan pronoia kan overmatig overmoedig zijn, denken dat de wereld alleen maar om hen draait, en geloven dat echt iedereen van hen houdt.

Torschlusspanik

Deursluitpaniek, noemt men het in Duitsland. De trein komt eraan, de deadline ligt om de hoek, het leven gaat aan je voorbij. De tijd glipt door je vingers, en o help, wat moet je nou! Paniek peeuw peeuw! Het Duitse torschlusspanik kan je verlammen maar ook een stimulans zijn als je de paniek onder controle krijgt. kaukokaipuu geeft je die extra boost om nu eindelijk te doen wat je altijd maar uitstelde. Het is echter goed om te denken aan “haastige spoed is zelden goed.” Torschlusspanik leidt wel vaker tot impulsieve, zelfs gevaarlijkes reacties.

 

Amae, l’appel du vide, brabant, en oh heel zeker ilinx durf ik te bekennen. Malu daarentegen is mij wereldvreemd en awumbuk, tja, daar heeft deze introvert niks mee. 😉 Wat herken jij bij jezelf en is er iemand in jouw omgeving die één of meerdere van deze emoties heel intensief beleeft? Ik hoor het graag.

Geïnspireerd door “10 Extremely Precise Words for Emotions You Didn’t Even Know You Had” en ” The Book of Human Emotions“.

SchrijfSterA

SchrijfSterA

Mag ik je behulpzame e-mail sturen?

Twee keer per maand meer artikels zoals deze en actueel advies waar je wat aan hebt. Klik op "Nieuwsbrief", vul in een vingerknip je gegevens in en wacht maximaal 14 dagen op je eerste nieuwsbrief.
SchrijfSterA

Latest posts by SchrijfSterA (see all)

Delen? Graag!