Auteurs en redacteurs: samen door één deur!

De overeenkomst werd teleurstellend afgesloten. De aspirant auteur wilde niet betalen voor het gedane werk. Zijn boek was na één keer redigeren en een waslijst met tips nog lang niet klaar voor publicatie. De redacteur wees echter op het feit dat dit de keuze van de auteur was en dat alle op papier gemaakte afspraken nagekomen waren. De auteur betaalde met tegenzin. De redacteur had het geld binnen maar was ook niet blij. Had zij meer kunnen doen, het anders kunnen doen?

Teveel aspirant schrijvers beginnen aan een redactieproces met nogal wat verkeerde ideeën over wat een boekredacteur doet. Hoewel niet alle schuld bij de schrijvers ligt. Redacteuren geven potentiële auteurs soms niet (of te laat) het volledige plaatje voor ze aan een opdracht beginnen. Auteurs en redacteurs kunnen beter samen door één deur als ze op enkele punten letten.

Heb je wel een redacteur nodig?

Boek geschreven, hartstikke enthousiast, maar gewaarschuwd: je boek moet perfect zijn want anders wil niemand het publiceren of lezen. Met een klein budget en veel moed worden redacteurs (en correctoren) gemaild. Maar……heb je nu al een redacteur nodig?

Zelden is een schrijver een enorm succes vanaf boek één. Schrijven is een vaardigheid die je moet leren, ook al lijk je ervoor geboren te zijn. Schrijvers Stephen King En Neil Gaiman zijn natuurtalenten wat verhalen vertellen betreft maar ook zij moesten leren hun talent richting en structuur geven. Een onderdeel van het leerproces van een schrijver is leren redigeren. Leren met verse ogen naar je tekst kijken en zien waar de fouten zijn. Leren dat “schrijven is schrappen” niet voor niks een staalharde waarheid is.

Je teksten zelf redigeren?
Lees een keer een van deze artikels!

Leer je sneller aan de hand van een redacteur? Meestal wel. Maar daar hangt een flink prijskaartje aan vast. Een redacteur die niet alleen je boek nakijkt maar je ook vertelt waarom hij/zij de wijzigingen aanbrengt, spendeert veel tijd en moeite aan jou als schrijver. Daar staat algauw een gemiddeld maandsalaris tegenover. Er zijn schrijvers die toch voor deze formule kiezen omdat ze weten dat hun volgende boek er met sprongen op vooruit zal gaan en op lange termijn zullen de kosten veel lager zijn.

Uiteindelijk moet je je als schrijver realiseren dat je meestal tijd en oefening nodig hebt om je schrijfwerk op het niveau van een professional te krijgen.

Aan de redacteur

Jij moet open een eerlijk durven zijn. Durf te zeggen dat bestsellers niet aan de bomen groeien, dat de meeste schrijvers samen met een redacteur maandenlang hard werken aan het boek. En bovenal, durf “nee” zeggen als je denkt dat een schrijver nog niet aan redactie toe is. Je hoeft daarvoor niet bot te zijn. Een duidelijke uitleg waarom jij denkt dat een schrijver nog geen redacteur nodig heeft is al een manier om die schrijver te helpen.

Kies jij de redacteur of kiest de redacteur jou?

Er zijn twee soorten schrijvers: zij die schrijven en slechts dromen over publicatie, en zij die schrijven en alle stappen tot publicatie gepland hebben. Die tweede soort lukt publicatie bijna altijd….maar zelden in het tijdsschema dat bedacht werd.

Of je nu zelf publiceert of via een uitgeverij, je boek moet onberispelijk zijn als je er een publiek mee wil bereiken. Je zou geen goede schrijver zijn als je taalfouten, stijlfouten, verhaalfouten los in de schoot van de lezer zou werpen onder het motto van “het zal wel meevallen”. Als je plannen serieus zijn, moet je boek door een redactieproces gaan.

Wanneer je besloten hebt dat je liever een onafhankelijke redacteur wil, geef jezelf de tijd om een goede redacteur te vinden. Hoe beter de redacteur, hoe meer tijd je moet inplannen alvorens er aan je boek begonnen kan worden. Niet alleen auteurs en redacteurs moeten een klik hebben met elkaar. Jouw gekozen redacteur moet ook een klik hebben met het onderwerp van jouw boek.

Kies een redacteur waarin je vertrouwen hebt. Je geeft immers je kind uit handen en mag over het algemeen stevige kritiek verwachten. Als je vertrouwt in je redacteur zal je die kritiek accepteren en er mee aan de slag gaan.

Aan de redacteur

Ook jij zal een evaluatie moeten maken voor je het project accepteert. Wat voor boek is het? Is dit een onderwerp waar je affiniteit mee hebt of wordt dit een brood-op-de-plank-project? Is de auteur iemand waarmee je een langdurige werkrelatie wil aangaan? Is de auteur serieus en toegewijd als het op zijn/haar boek aankomt? Als jullie beiden enthousiast zijn, zal het werk zelf een stuk vlotter gaan.

Een redacteur heeft toch een magische toegang tot uitgeverijen?

Redacteurs (zelfstandig of via een uitgeverij) zijn geen talentscouts, acquisitiemanagers of vertegenwoordigers. Zij oordelen niet over de verkoopbaarheid van je boek. Zij helpen je niet aan kopers. Slechts een enkeling zal proberen je in contact te brengen met enkele uitgeverijen. Magische krachten die jouw boek in één klap naar het bureau van een blije uitgever transporteren hebben ze niet.

Redacteurs hebben de neiging de functie te vervullen van coach. Logisch want jullie moeten samenwerken om jouw boek beter te maken. Samen bespreken jullie wat goed gaat, maar uiteindelijk zal de meeste tijd en energie gaan zitten in werken aan wat niet goed gaat. Als je niet expliciet een coachingtraject afgesproken hebt (zie vraag 1) zal je betalen voor het maken van wat stuk is, niet het praten over wat allemaal goed is.

Aan de redacteur

Communicatie is het sleutelwoord. Vanaf dag 1 moet jij duidelijk maken, bij voorkeur op papier, wat een auteur wel en niet van je kan verwachten. Als je een goede redacteur bent, zal het grootste deel van je inspanningen naar het herstellen en oppoetsen van het boek gaan. Als een auteur aan je begint te trekken om zijn boek te promoten of bij een uitgeverij binnen te komen, wees dan rustig maar resoluut: dat is niet jouw taak.

Als een aspirant schrijver een boek ter evaluatie bij je neergelegd heeft en het is niet goed, zeg dat dan ook. Verlies je de opdracht wellicht door je eerlijkheid? Dat zou kunnen, maar een schrijver die zichzelf voorliegt is niet de schrijver waarmee jij graag wil samenwerken.

Kan je nu eindelijk lui achterover leunen?

Als je de vorige paragrafen aandachtig gelezen hebt, weet je het antwoord al. Hoe maagdelijker (eerste versie tegen 10de versie) een manuscript is, hoe meer werk er verricht zal moeten worden. Zelfs grootheden in de wereld van de schrijvers krijgen de eerste versie van hun manuscript altijd terug vol spreekwoordelijke rode potlood. Daar ontkomt niemand aan.

Een redacteur zal altijd minstens één groot struikelblok vinden waar serieus aan gewerkt moet worden. Accepteer dat en zie het als een goed manier om te vermijden dat lezers jouw boek een slechte review geven of erger nog: compleet links laten liggen.

Stuur je manuscript naar een redacteur met de wetenschap dat het terug zal komen met de boodschap dat de 6 maanden die je nodig had om eraan te schrijven, verlengd zullen worden met 6 maanden herschrijven.

Op dit punt maakt het niet meer uit of je een beginner of doorgewinterd schrijver bent. Ook professionals hebben een redacteur nodig. Zij zijn de neutrale, ‘verse’ ogen die naar jouw boek kijken en jou op fouten kunnen wijzen die je zelfs na 20 keer herlezen niet eens gezien had. Je zit er vaak te dichtbij.

Aan de redacteur

Je hebt een klik met de auteur, je hebt een klik met het boek, maar het boek is echt niet goed genoeg. Als je dat verzwijgt doe je jezelf en de schrijver geen plezier. Laat je klant op voorhand goed weten dat jullie aan een werk van lange adem zullen beginnen.

Realiseer je dat je niet alleen werkt met taal maar ook met mensen. Niet al je aanpassingen en suggesties zullen geaccepteerd worden. Soms zal je op je strepen moeten staan; soms zal je moet toegeven. Altijd zal je moeten aanmoedigen en niet ontmoedigen.

Is mijn redacteur een dictator of zo?

Als het goed is, absoluut niet. De redacteur gaat met jou een partnerschap aan maar zijn/haar woord is niet wet. Als auteur mag je nee zeggen. Redacteurs houden van schrijvers, werken meestal graag met schrijvers, maar het zijn ook maar mensen. Soms zien zij jouw bedoeling niet goed of interpreteren jouw geschreven woorden verkeerd.

Telkens wanneer je manuscript terugkomt met de nodige opmerkingen moet je eigenlijk een stapje terugnemen. Dat is best lastig als je vol passie en enthousiasme zit over je eigen boek. Toch is het belangrijk. Want als de stoom uit je oren blaast na zo’n retourzending, is dat dan omdat je denkt dat de redacteur het niet goed begrepen heeft, of omdat je enorme ego even een opdoffer gekregen heeft?

Als je het niet eens bent met de redacteur en je voelt dat je dat rationeel kan argumenteren, geef dan feedback. Durf nee zeggen.

Aan de redacteur

Zelden verloopt een redactieproces glad en geluidloos. Obstakels zullen vrijwel zeker minstens één keer opduiken. De auteur zit plots in tijdsnood, hij/zij negeert jouw opmerkingen, hij/zij kan zelfs gaan schelden dat je zijn/haar boek kapot maakt. Kalm blijven is de boodschap. Creatieve mensen hebben een temperamentvol ego.

Als een schrijver het niet met je eens is ga dan bij jezelf kijken of die tegenwerpingen kloppen. Tenslotte ben jij ook maar een mens. Een mens die trots is op het succesvolle product van een ander maar die desalniettemin te ver kan gaan in aanpassingen, opmerkingen en kritiek. Wat je ook doet, zie de negatieve reactie van de schrijver niet als een persoonlijk afwijzing. Neem het voortouw en laat de schrijver merken dat het jou enkel gaat om het verhaal en dat je best bereid bent te luisteren en water bij de wijn te doen.

Uit het leven gegrepen

Bovenstaande anekdote is mijn eigen ervaring. Achteraf moet ik de conclusie trekken dat ik heel wat kleine fouten maakte in het redactieproces. Misschien de belangrijkste fout was wel het niet zeggen dat het boek echt niet goed genoeg was om maar één keer nagekeken te worden. Ik neem het mezelf kwalijk dat ik hem niet beter en met meer nadruk op voorhand al duidelijk maakte dat wat hij wilde niet mogelijk was voor zijn budget en zijn ambities.

Ik hoop dat wat ik hier gedeeld heb iets te denken geeft aan collega auteurs en redacteurs. Ik hoor ook graag ervaringen en andere verbeterpunten. Laat je een reactie achter voor mij en je collega’s? E-mailen mag natuurlijk ook.

SchrijfSterA

SchrijfSterA

Freelance (web)redacteur | Tekstschrijver at Tekstbureau Van Ginneken
Freelance (web)redacteur | Tekstschrijver | Researcher | Auteur | Uitgever | "Heerlijk kreng" | INTJ

-- CONTACT --
SchrijfSterA

Latest posts by SchrijfSterA (see all)

Delen? Graag!