Helpen woorden ons denken?

woorden denken

Torschlusspanik, cynefin, nepenthe, fanaa, enkele van vele ‘onvertaalbare’ woorden. Woorden die in 1 taal wel bestaan en in een andere taal niet. Deze woorden zouden je het gevoel kunnen geven dat jij de wereld beperkter ziet. Je wereld wordt immers bepaald door de grenzen van je taal. Waarom geven we namen en woorden, aan dingen? Om te communiceren, uiteraard maar ook: helpen woorden ons denken?

Van gedachte naar realiteit

“Woorden zijn de brug tussen ons onderbewuste en de echte wereld.”
~Nathaniel Scharping

De meeste linguïsten anno 2018 zijn het met elkaar eens dat een woord hebben voor iets, onze ervaring met dat iets verandert. Bewustzijn en taal zijn nauw met elkaar verbonden. Maar als we geen woord hebben voor iets, wil dat dan zeggen dat ons brein helemaal niets te maken wil hebben met een ding, persoon, gebeurtenis, emotie of ervaring?

Komorebi – je wandelt door een bos, vroeg in de ochtend, de vogeltjes fluiten, geen mensengeluid te horen behalve je eigen voetstappen, de zon filtert door de takken en verlicht in zachte stralen het pad waarop je loopt.

Woorden zoals “komorebi” maken duidelijk dat dit niet het geval is. Ons brein verwerkt de ervaring anders. Ik kan je vertellen hoe vredig mijn wandeling was, hoeveel energie ik kreeg uit die wandeling, hoe mooi het was, hoe vriendelijk het bos leek.  Een Japanner zou antwoorden: “komorebi”.  Mijn vele zinnen en dat ene woord brengen hetzelfde gevoel over. Alleen dat ene Japanse woord doet het op een gestructureerde manier met veel meer lagen.

Wanneer je een taal leert, als kind of als volwassene, ga je door woorden aandacht besteden aan dingen die je voorheen niet ‘zag’.  Kijk omhoog. Zie je de lucht? Wat zie je dan? Doordat je woorden als “blauw” en “warm” geleerd hebt, krijgt de lucht meer betekenis voor jou. Kende je die woorden niet dan zou je antwoord zijn: “De lucht? De lucht is.”

Taal sorteert ervaringen in pakketjes die naast feiten ook gevoelens en indrukken bevatten. Eens zo’n pakketje met ervaringen samengesteld is, kunnen we ermee communiceren. En taal helpt ons door er één woord aan te geven. In bovenstaand geval “zomerdag”.

 

Eén palet, vele kleuren

Wanneer astronomen naar het universum kijken, spreken ze over een witte zon, of een rode zon, of een blauwe zon. Maar eigenlijk hebben ze het over de golflengte van het licht van de zon dat de aarde bereikt. De kleuren geven aan binnen welke grenzen van golflengtes het licht van deze of gene zon zich bevindt.

Gek genoeg speelt kleur al decades een belangrijke rol binnen de linguïstiek. Door in 98 talen te kijken naar hoe kleuren genoemd en gedefinieerd worden heeft men een set regels gevonden waar woorden voor kleuren aan voldoen.

Hoeveel namen voor één kleur een taal ook heeft, elke taal kent “zwart” en “wit”. En wanneer woorden voor kleuren in een taal opduiken, doen ze dat allemaal op een voorspelbare manier:  eerst roodtinten, dan geel, dan groen, dan blauw, dan gemengde kleuren zoals roze, paars en bruin.

Hoe helpen de woorden voor kleuren ons denken?

Waarom woorden voor kleuren? Het is een manier om te achterhalen of diverse culturen de wereld in hokjes plaatsen op dezelfde manier. Ik denk anders dan een traditionele Maori maar helpt taal mij om de wereld op dezelfde manier op te delen in brokken informatie die ik kan verwerken? En als we allemaal de wereld op eenzelfde manier opdelen, moeten we elkaar dan niet kunnen verstaan, ongeacht welke taal we spreken? Of komen we in de problemen omdat we klakkeloos woorden lenen uit andere culturen met een ander wereldbeeld?

Kokora – Geest én hart én lichaam.

Het Japanse woord “kokora” wordt door onze woordenboeken vertaald als “hart”. Toch heeft het Japans 3 woorden voor “hart”.

  • shinzou : het hart als fysiek orgaan
  • ha-to : het hart als emotie, een hart vol liefde
  • kokora : geest én hart én lichaam

In het Westen zijn we zo gewend om lichaam en geest en hart als aparte entiteiten te zien dat het woord “kokora” niet goed begrepen wordt. Vandaar ook de oppervlakkig foutieve vertalingen. Door “kokora” te gebruiken als woord voor “hart” komen we met andere culturen in botsing.

Pas wanneer je je open stelt voor nieuwe woorden én de informatiepakketjes die erbij horen, helpen woorden je denken.

Helpen woorden ons denken?

Kennismaken met andere culturen door taal helpt ons ons wereldbeeld te veranderen. Dat is een feit. Ik durf zelfs verder gaan: gebrek aan taalkennis ligt ten grondslag aan enggeestig denken. Of het gaat om je eigen gebrekkige kennis van je moedertaal of je desinteresse voor andere talen. In het eerste geval kan je je eigen cultuur niet in zijn geheel begrijpen. In het tweede geval wil je  culturen buiten je eigen kleine wereld niet begrijpen.

Dat staat los van hoe slim je wel of niet bent en wat je sociale status is. Iemand uit de bankiersklasse die geen interesse toont in straattaal zal nooit dat deel van Nederlandse cultuur begrijpen. Haar/zijn denken zal net zo beperkt blijven als de ‘tokkie’ die in zijn/haar flatje alleen maar naar sbs6 kijkt op tv en nooit iets leert over de wereld van de bankier omdat de woorden er niet zijn.

Woorden helpen je denken.

Inspiratie: Do We Need a Word for Everything?
Bron: Quora

SchrijfSterA

SchrijfSterA

Tekstschrijver | Redacteur at Tekstbureau Van Ginneken
Taalkompas | CEO en toiletjuffrouw | INTJ | Ecomodernist

-- CONTACT --
-- NIEUWSBRIEF --
SchrijfSterA
Delen? Graag!