Plagiaat aanpakken én vermijden doe je zo

Ben jij wel eens geconfronteerd met foto’s of teksten die van jou zijn maar waar een ander zijn/haar naam onder gezet heeft? Dan was je het slachtoffer van plagiaat. Plagiaat mag dan de grootste vorm van vleierij zijn, over het algemeen ben je er als slachtoffer niet erg blij mee. In dit artikel tips voor zowel de slachtoffers als de daders!

Vroeger toen wij jong waren

Plagiaat was vroeger eenvoudiger te bestrijden. Je had een kunstwerk op papier, daar stond je naam onder en dat was jouw eigendom tot je het verkocht –eventueel met voorwaarden. Wie jouw kunstwerk –geschreven of geschilderd of gefotografeerd of whatever- namaakte, moest wel heel erg goed zijn anders werd het meteen gezien. Maar met de komst van internet en digitale technologie is plagiaat een eitje geworden. Zodra jouw tekst of foto op het internet terechtkomt, geef je eigenlijk al gedeeltelijk je rechten weg. Zelfs de advocaten zitten regelmatig met de handen in het haar of iets plagiaat is of niet.

Bewandelt OPZIJ de grens?

Een recent voorbeeld is de auteursrechtkwestie die maandblad OPZIJ boven het hoofd hing. Hun cover was een bijna exacte kopie van New York Magazine.

plagiaataanpakken01

New York Magazine was not amused maar OPZIJ zei: “Het is een ode aan New York Magazine. Meer aan de cover veranderen, zou zorgen dat het geen citaat meer zou zijn.” Maar sinds wanneer is een bijna exacte kopie maken zonder de bron daarvan duidelijk te vermelden een citaat? In Nederlands auteursrecht en beeldrecht nooit. Heel wat mensen, zelfs juristen, zijn het met New York Magazine eens: dit is geen artistieke vrijheid maar plagiaat.

Instagram is kunst van een ander

Terug naar het internet en in het bijzonder social media. Richard Prince, Amerikaans kunstenaar, maakte het in het voorjaar van 2015 wel heel erg bont. Hij plukte foto’s van willekeurige Instagramaccounts, blies die op en verkocht ze voor heel veel geld –soms zelfs meer dan 100.000 dollar!- in zijn kunstgalerij. En hij vroeg aan niemand toestemming daarvoor, gaf ook de fotografen geen cent van die opbrengsten.

plagiaataanpakken02

Prince zocht al eerder de grens van de Amerikaanse “copyright law’s fair use policy” op en won toen de rechtszaak. Het aanbrengen van vlekken op andermans foto’s was in de ogen van de rechter genoeg verandering om het eigendomsrecht van de originele fotograaf te laten vervallen.

Grens overschreden?

Volgens de kunstcritici “geeft Prince sociaal commentaar op de voyeuristische socialmediacultuur. De Instagramvertoning is een hergebruik zoals ook kunstenaars als Andy Warhol en Marcel Duchamp eerder deden.” M.a.w. de kunstwereld ziet het probleem niet. Echter de slachtoffers en hun advocaten zijn het er niet mee eens.

“Rechters zullen hier niet in trappen, vooral omdat ze al langer met tegenzin de rol van kunstcriticus moeten spelen. Het resultaat is dat in dit geval de rechtbank waarschijnlijk toch zal terugvallen op de bekende copyright regels.” ~ Charles Colman, copyright advocaat en NYU professor in de rechten

 

Ongelezen, schimmige gebruiksvoorwaarden

Bovenop het probleem van ‘stelen via internet’ komt de complicatie van social media. Wie heeft de gebruiksvoorwaarden van Facebook, Instagram of Pinterest gelezen alvorens er gezellig mee aan de slag te gaan? Bijna niemand! En daar schuilt het gevaar. Want in meer of mindere mate geef je via social media je rechten op je eigen foto’s weg. Iemand als Richard Prince beroept zich op de voorwaarden van Instagram die o.a. zeggen dat alle inhoud die jij op Instagram zet, gedeeld mag worden. En daar ga jij als gebruiker mee akkoord. Het grappige is, als Prince exact dezelfde foto van de website van de eigenaar afgehaald had, dan zou hij heel zeker bestraft zijn onder copyright law.

Plagiaat en schrijvers

Schrijvers hebben het wat plagiaat betreft niet makkelijker dan visuele creatievelingen. Schrijvers gebruiken woorden. Op individuele woorden ligt meestal geen copyright. Stukken tekst kunnen zonder bronvermelding overgenomen worden onder het motto van “Nee, dat hebben we zelf geschreven. Goh, wat toevallig dat we precies dezelfde woorden gebruikten.” Waarom zou je zelf een goede blogpost of webtekst schrijven als een ander dat al met succes gedaan heeft? Copy paste hoezee!

 

plagiaataanpakken03Tips voor schrijvers

Disclaimer

Publiceer je online, zet dan op je website een duidelijke maar korte tekst (disclaimer) dat al de gepubliceerde teksten jouw eigendom zijn en onder het copyright vallen. Niets mag gebruikt worden zonder jouw toestemming. Afspraken over gebruik kunnen gemaakt worden. Tekstdieven zullen zich er weinig van aantrekken maar het is een startpunt voor jou wanneer je plagiaat ontdekt.

Algemene voorwaarden

Zet in je algemene voorwaarden duidelijk neer wie het copyright krijgt over de door jou aan de opdrachtgever opgeleverde teksten. Als de opdrachtgever plotseling beslist niet meer verder te werken met jou, is het verstandig te weten of jij je teksten terug kan claimen en dus hergebruiken.

Google zoekt

Heb jij een populair blog met enkele blogberichten die er qua populariteit bovenuit springen? Copy paste regelmatig lappen tekst uit die blogpost in Google of één van de andere online plagiaatcheckers zoals Plagiarisma. Is jouw tekst ergens integraal overgenomen dan zal Google je het resultaat tonen.

Beheersing

Ga niet meteen dreigen en onvriendelijke telefoontjes plegen wanneer je plagiaat ontdekt. Soms is plagiaat een kwestie van vergeetachtigheid of onkunde. De plagiaatplegers zijn zich niet bewust van wat ze gedaan hebben. Maak hen hiervan bewust mits een telefoontje of e-mail en geef ze de kans hun teksten aan te passen.

Plagiaat ontdekt en nu dan?

Begin met het sturen van een rustige, beleefde e-mail. Ga ervan uit dat er geen kwade wil in het spel is. Heel veel bedrijven hebben gretige schrijvers in dienst die proberen indruk te maken en daardoor in de fout gaan. Geef in je e-mail de plagiaatpleger ook meteen de kans een overeenkomst met jou te sluiten over het gebruik van jouw teksten. Jouw betaling kan bestaan uit een vergoeding. Of je kiest voor een goede backlink en bronvermelding. Als je in het vak zit kan je nog een stapje verder zetten en gewoon jouw diensten als tekstschrijver aanbieden. Ze weten al dat je goed bent want jouw teksten zijn al gebruikt.

Google is je vriend en vijand

Hoe hoger je in Google komt te staan, hoe aantrekkelijker je webteksten zijn om te kopiëren. Vleiend maar niet fijn. Google is hierin je vijand. Maar Google kan ook je vriend zijn. Niet alleen kan je Google gebruiken om te zoeken naar kopieën van jouw teksten maar je kan bij Google ook een spamrapport indienen. In principe is jouw geplagieerde tekst “duplicate content” en daar houdt Google niet van. Via Google Webmaster Tools laat je Google weten dat er sprake is van duplicate content en als Google het met je eens is, zal de geplagieerde tekst verwijderd worden uit de index en zoekresultaten.

Juridische taal

Hoe vaak tik je een bedrijf op de vingers voor het klakkeloos gebruiken van jouw teksten alvorens je een volgende stap zet? Eén keer, meerdere keren? Dat is aan jou. Maar als een beleefde e-mail niet werkt, wordt het tijd de juridische woorden te laten spreken. Je kan een e-mail én aangetekende brief sturen met de correcte juridische verwijzingen. Wordt hier niet op gereageerd dan is het aan jou om te kijken of je ook echt een juridische weg wil volgen.

Google op de bres

Wordt jouw inhoud voortdurend door dezelfde sites gekopieerd en trekken ze zich niets aan van jouw pogingen om contact op te nemen en de plagiaat aan de kaak te stellen, dan kan je gebruik maken van “inbreuk op auteursrecht” van Google. Je dient bij Google een officiële juridische klacht in. Lees eerst goed na wat er bij komt kijken en wat de gevolgen kunnen zijn.

 

plagiaataanpakken04Tips voor tekst- en fotodieven

Heb je wel eens plagiaat gepleegd, al dan niet bewust? Of weet je niet goed wat je nu wel of niet mag, dan zijn hier enkele praktische tips uit de praktijk.

Andere talenten

Doe het niet! De beste tip die ik kan geven: doe het gewoon niet! Het creatieve werk van een ander heeft ook bloed, zweet en tranen gekost. Hoe mooi je het ook vindt, het is niet van jou dus zet er niet klakkeloos jouw naam onder. Ben je niet creatief, dan heb je vast andere talenten. Steek daar energie in in plaats van in diefstal.

Citaat

Durf citeren en bronnen vermelden. De meeste tekstschrijvers hebben er geen moeite mee als je citeert. D.w.z. tekst kopiëren en gebruiken maar met een duidelijke bronvermelding. En ontdoe foto’s niet van hun watermerk of de naam van de fotograaf.

Reageer

Negeer de e-mails van schrijvers en kunstenaars die jou vragen te stoppen met plagiëren niet. Bied netjes je verontschuldigingen aan en verwijder de gestolen foto of tekst. En kijk jezelf eens goed in de spiegel aan en beloof dat je er mee stopt. Zo niet zijn het maar lege verontschuldigingen.

Vraag toestemming

Wil je toch echt een bepaalde foto gebruiken, vraag dan toestemming. Je zal verrast zijn hoe vaak mensen het eigenlijk best prima vinden als je maar vertelt wat je met de foto wil doen en belooft hun naam te vermelden.

Eigen visie

Wanneer is een tekst juridisch plagiaat? Als je klakkeloos kopieert, er jouw naam onder zet en niets toevoegt aan de tekst. Dat laatste is een tip. Je mag een blogpost van een ander gebruiken als inspiratie, je mag eruit citeren, maar voeg er je eigen visie aan toe. Dat is namelijk geen plagiaat. Ow, en vergeet natuurlijk je bronvermelding niet.

Ervaringen

Mijn eigen ervaring met plagiaat is kort. Ik ben slechts 1 keer aangesproken over het gebruik van een foto. Deze had ik van een site geplukt waar gratis HD Wallpapers aangeboden werden zonder te beseffen dat deze site zelf foto’s stal van fotografen. Ik heb mijn verontschuldigingen aangeboden, de foto verwijderd en aangegeven hoe ik eraan kwam. Zelf ben ik, zover ik weet, nooit geplagieerd.

Dat is mijn verhaal. Het liefst hoor ik jullie verhalen. Hebben jullie met plagiaat te maken gehad, als dader of als slachtoffer, en hoe is het uiteindelijk opgelost?

 

Uitgelichte afbeelding
De afbeelding bovenaan is niet zomaar een plaatje. Dit is de auteur Ling Zhan die in oktober 2011 een schadeclaim wegens plagiaat aan de broek kreeg van bijna 10 miljoen Canadese dollars. Drie bekende Chinees-Canadese schrijvers: Wayson Choy, Sky Lee and Paul Yee en een stevige fanaanhang van deze auteurs waren van mening dat het werk van Zhan geen kwestie was van inspiratie maar van plagiaat. Zhan zegt zelf dat ze haar boek geschreven heeft op basis van een bekende gebeurtenis in de Canadees-Chinese geschiedenis. “Dit is een rijke bron van inspiratie voor heel veel auteurs en alleen God kan eigenaarschap over de gebeurtenis claimen.” Wie weet hoe deze zaak afgelopen is (als deze al afgelopen is), ik hoor het graag.

Bronnen

Charlotte Slaw informatierechtjuriste
Ri-Web
Fortune
WebGenerator
Toronto Life

SchrijfSterA

SchrijfSterA

Tekstschrijver | Redacteur at Tekstbureau Van Ginneken
Taalkompas | CEO en toiletjuffrouw | INTJ | Ecomodernist

-- CONTACT --
SchrijfSterA

Latest posts by SchrijfSterA (see all)

Delen? Graag!

One thought on “Plagiaat aanpakken én vermijden doe je zo

  1. Ik heb ooit een plaatje van een fotograaf gebruikt voor mijn blog. Hierop werd ik netjes aangesproken en net zoals jij heb ik mijn excuses aangeboden en het plaatje verwijderd.

    De ervaring heeft mij er voor gezorgd dat ik nu beter controleer wie de fotograaf van mijn gewenste foto is geweest en of hij/zij toestemming geeft. Ook maak ik nu meer gebruik van stockfoto websites zoals Pixabay.

Comments are closed.