Writer’s block begrijpen en aanpakken

Na een periode van enkele dagen niet weten hoe een verhaal aan het scherm toe te vertrouwen, begreep ik dat ik tegen een writer’s block was aangelopen. Ik ben niet de eerste en zal zeker niet de laatste zijn die dit overkomt. Ik schreef er een persoonlijke blogpost over en kwam er achter dat writer’s block voor iedereen anders is. De één kampt met een hoofd zo leeg als een krat bier na een studentenfeest, de ander vindt zijn eigen personages doodsaai. De oplossing? Als je writer’s block analyseert en begrijpt, ben je veel beter in staat het aan te pakken.

Creatief oponthoud

Charlie Jane Anders, schrijfster van recente bestseller “All the Birds in the Sky” en het artikel “The 10 Types of Writers’ Block (and How to Overcome Them)” was niet de oplossing voor mijn writer’s block maar ze gaf wel inzicht in waarom schrijvers writer’s block vrezen als een goddelijke straf.

CJ Anders noemt writer’s block een “brede verzameling van creatief oponthoud”. Door alle soorten writer’s block op één hoop te gooien waar de helft van de schrijvers zich niet in herkent, creëer je een enorme beangstigende muur. Door te kijken wat er precies niet goed gaat, leer je begrijpen. Elk creatief oponthoud heeft zijn eigen oorzaak en moet anders aangepakt worden, vertelt Anders.

1. Geen idee

Naar een leeg scherm staren en staren omdat er gewoon niets in je opkomt waar je iets mee kan herkennen de meeste schrijvers, van bloggers tot romanciers, waarschijnlijk als de klassieke writer’s block. In principe stop je dan al voordat je gestart bent.

Mijn advies als dit je overkomt is: duik via Google of Pinterest in de “30 day challenge” voor schrijvers die je overal tegenkomt. Volgens Anders krijg je inspiratie op o.a. deze manier een presenteerblaadje aangereikt en het enige wat jij moet doet is jezelf ertoe aanzetten te schrijven. Niet meesmuilen dat die onderwerpen niet leuk zijn, gewoon doen!

4 ideetjes van Anders:

  • Wat als een grote gebeurtenis in je leven anders gegaan was? Beschrijf je levensverhaal in dat licht.
  • Wat als een situatie die je alleen in de film ziet ook echt zou gebeuren? Beschrijf de reactie van je buurman.
  • Wat als iemand overlijdt die niet hoort te overlijden of verliefd wordt wanneer dat niet kan? Beschrijf de gebeurtenis, de emoties.
  • Denk aan iemand die je het bloed onder nagels vandaan haalt. Schrijf hem of haar een brief die hem/haar helemaal onderuit haalt als persoon.

Leuk voor boekenschrijvers maar daar heb je als blogger of schrijver van wetenschappelijke stukken niks aan? Weet je het zeker? Het gaat tenslotte om het creatieve proces van het schrijven weer aan te zwengelen.

2. Verdwenen aandacht

Je hebt ideeën maar niets kan je aandacht vasthouden en al je ideeën sterven een stille dood terwijl je patience speelt op de pc. Soms heb je een goed idee maar na één paragraaf spreekt het je al niet meer aan.

Wat ik dan doe is deze ideeën opslaan om ze na een jaar (soms minder tijd) alsnog weg te gooien. Dat “opslaan voor later want je weet maar nooit” werkt voor mij gewoon niet. De ervaring -en het advies- van Anders is het omgekeerde. Ze adviseert de ideeën nu weg te leggen voor later. Maar met “later” bedoelt ze een jaar of 10, wanneer je flink ouder bent en anders in het leven staat. Schrijven is als vissen in een donkere poel. Het licht dat je nu niet hebt, kan je later zomaar wel hebben.

3. Google Maps

Er zijn schrijvers -zoals ik- die beginnen met schrijven en wel zien waar ze uitkomen. En er zijn schrijvers die op voorhand al een structuur in het hoofd hebben van hoe de tekst moet verlopen. Die laatste schrijvers lopen nog wel eens tegen een writer’s block aan die veroorzaakt wordt door een probleem in hun structuur.

Wanneer ik schrijf gebruik ik zelden een structuur of mijn structuur is zo los dat wat gisteren de badkamer was, morgen de garage zal zijn. Bij wijze van spreken. Ik vind het niet erg de woorden te volgen waar ze willen gaan. Als je liever met een structuur werkt, moet je je van 2 mogelijke problemen bewust zijn, zegt Anders.

  1. Je kan niet van A naar C gaan omdat B nergens op slaat. De logica klopt niet. Je voelt dan writer’s block omdat je best weet dat B niet klopt maar B is zo mooi/leuk geschreven dat je niet durft schrappen. Toch doen! De bijl erin! Dat is de enige manier om uit deze block te komen.
  2. Je structuur is prima maar je weet niet hoe je van A naar B moet komen. De brug ontbreekt. Wat meestal helpt is durven van B een C maken en een nieuwe B schrijven.

4. Ergens halverwege

Een writer’s block waar schrijvers die zónder structuur werken nogal eens tegenaan lopen. Je ging zo lekker gisteren, moest halverwege je tekst stoppen, wil vandaag verdergaan en pats, leeg, er komt geen letter meer uit je.

Anders adviseert om dan even een  paar dagen pauze in te lassen. Ze ziet het als het tijdelijk opdrogen van een bron waar ineens heel veel water uit geput werd. Herlees je tekst vanaf de eerste regel en kom zo weer in het proces van verder schrijven.

En wat als dat niet werkt? Anders: laat een piano op iemand vallen. M.a.w. breng op dit punt een onverwachte wending in je tekst. Of je die later nog gebruikt, dat valt nog te bezien maar voorlopig is dat de manier om jezelf weer aan het schrijven te krijgen.

5. Verkeerde afslag

Om welke reden dan ook, ergens in je schrijven raakte je de weg kwijt, nam je een verkeerde afslag en nu is je hele tekst van het padje gedwaald. Writer’s block want hoe kom je hier nu weer uit?

Wat ik doe in zo’n geval is de hele tekst wissen en opnieuw beginnen. Zo is deze blogpost ook begonnen. Ik schreef, ik dwaalde af, kreeg er geen letter meer uit, dacht er een middag over na en begon in de avond helemaal opnieuw. Maar ik als blogger en schrijver van korte stukken heb makkelijk praten. Als je een boek schrijft en je heb die piano op iemand laten vallen wat achteraf een fatale fout blijkt te zijn, wis je niet zomaar 100 bladzijden. Anders raadt 1 van 2 strategieën aan.

  1. Schrijf vanaf nu verder alsof die piano niet gevallen is, ma.w. volg je originele structuur weer. Dit laat je echter wel achter met een gat in je tekst dat je later zal moet opvullen.
  2. 100 bladzijden geschreven? Ga dan 50 bladzijden terug en volg je originele structuur weer. Je kan dan de piano wat makkelijker wegmoffelen in de correcte verhaallijn.

6. Saaie personages

Als je een boek schrijft, creëer jij zelf je personages. Tegen de ‘schrijfmuur’ aanlopen omdat dat je karakters saai zijn, is jouw verantwoordelijkheid. Goed nieuws want dan heb je ook meteen de oplossing voor je writer’s block in de hand.

Anders geeft in ieder geval aan dat je niet moet panikeren als je 10 bladzijden alleen maar beschrijft wat je karakters doen. Je bent op dat moment aan het uitwerken voor jezelf wat je wil met je helden en schurken. Zijn zij wel je helden en schurken of alleen maar entourage? En hebben ze wel een verhaal te vertellen? En die 10 bladzijden, die worden waarschijnlijk bij het redigeren gewist uit het verhaal dus niet zo druk om maken.

7. Faalangst

Ook faalangst is een klassieke vorm van writer’s block die heel wat schrijvers van allerlei pluimage herkennen. Blogger of marketeer, professor of dichter, als je je echt zorgen gaat maken of anderen je werk wel willen lezen, wel goed genoeg vinden, dan ligt een kolossale writer’s block op de loer. Net als in punt 1 ben je al gestopt voordat je begonnen bent.

Die innerlijke criticus heeft een nuttige functie, maar niet op het moment dat je aan het schrijven bent. Dan moet je hem de mond snoeren, keihard. Desnoods met het brute geweld van Finse death metal, zegt Anders. Zowat iedere schrijver herschrijft. De eerste versie is zelden goed genoeg om kritiek van wie dan ook te doorstaan.

De eerste versies van mijn blogberichten zijn altijd een puinhoop. Typefouten, rare zinnen, spreektaal, verkeerde tussentitels, verkeerde volgorde van paragrafen, het overkomt mij bijna elke keer weer. Die eerste versie van mijn blogberichten laat ik ook zelden aan iemand lezen. En ik geef mezelf er geen kritiek meer op. Eerst ga ik lezen, verbeteren, herschrijven en dan pas mag die innerlijke criticus zijn mondje roeren.

8. Dat ene woord

Writer’s block veroorzaakt door één woord of één zin die maar niet ‘op papier’ wil komen zoals jij dat wil, duurt meestal niet lang maar kan wel heel vervelend zijn. Zet er iets anders neer en probleem opgelost, toch?

Zo simpel is het niet als je in je hoofd precies weet wat je wil zeggen en wat jou betreft is dat ene woord cruciaal. Toch sust Anders de schrijver door te zeggen dat je best een paar dagen mag besteden aan het zoeken naar het juiste woord. Eén precies woord op de juiste plek kan namelijk een tekst maken of breken. Pas als het veel langer duurt, moet je het tijdelijk loslaten en er pas op terugkomen wanneer je gaat herschrijven of je tekst voor redactie indient.

9. Van cool naar afval

Geweldig idee, prachtig geschreven en wanneer je herleest klinkt het als de grootste onzin. Herschrijven moet je dan doen maar dat lukt ineens niet meer. Dat is niet de innerlijke criticus maar innerlijke teleurstelling.

Toch hoef je daarom niet vast te zitten in een writer’s block. Gooi de onzin niet meteen weg, zegt Anders. De slechte eerste versies van een idee kunnen vruchtbare bodem worden voor een nieuwe tekst. Het oude idee heeft vaak toch een goede insteek die begraven ligt onder de modder. 2 tips van Anders:

  1. Doe een stap terug en schrijf een beknopte versie van je slechte tekst. Zo zie je hoe je tekst in elkaar zit en komen die verborgen gedeeltes waar je wel wat mee kan, weer naar boven.
  2. Schrijf je tekst vanuit een ander perspectief. Door jezelf in de schoenen van een andere personage -als je een boek schrijft- of een andere lezer te plaatsen, kijk je makkelijker naar de verborgen gedeeltes.

10. Redactie block

Writer’s block kan je ook overkomen als je na het schrijven van de eerste versie in het proces van redactie en herschrijven gaat. Anders wil het geen writer’s block noemen maar ik doe mijn redactiewerk allemaal zelf en ik noem het wel zo. Ook tijdens het redigeren en herschrijven kan je compleet vastlopen en niet meer weten hoe het verder moet.

Echter Anders doet wel wat ik ook doe. Als we echt vastzitten in een gedeelte, gooien we het hele deel eruit en beginnen opnieuw. Niets is zo vermoeiend als worstelen met een gedeelte tekst dat niet aangepast wil worden hoezeer je als schrijver er ook aan rekt en trekt.

 

Ik heb inmiddels mijn writer’s block achter me gelaten. Hoe? Dat lees je in  “Writer’s block” op anjavanginneken.nl. Herken jij iets in bovenstaande soorten writer’s block en helpt het jou, nu je weet dat je niet zomaar ergens vastzit, om weer uit je block te komen? Ik hoor het graag!

 

SchrijfSterA

SchrijfSterA

Freelance (web)redacteur | Tekstschrijver at Tekstbureau Van Ginneken
Freelance (web)redacteur | Tekstschrijver | Researcher | Auteur | Uitgever | "Heerlijk kreng" | INTJ

-- CONTACT --
SchrijfSterA

Latest posts by SchrijfSterA (see all)

Delen? Graag!

One thought on “Writer’s block begrijpen en aanpakken

  1. Ik herken ‘m ! Mijn recente block is nr. 10. Concept was voor een artikel was prima, dacht ik. Maar toen het ‘voor het echie’ moest, wist ik het niet meer. Ga nu met frisse moed opnieuw beginnen ! Thanks !

Comments are closed.